İSKENDERUN BÖLGESİNDE YATAY DÜZLEME DÜŞEN GÜNEŞ RADYASYONUNUN İSTATİSTİKSEL ANALİZİ

👤İsmail ÜSTÜN1 Özkan KÖSE2 Hüseyin YAĞLI3 Ali KOÇ4 N. Adil ÖZTÜRK5 Hakan TUTUMLU6 Cuma KARAKUŞ*7 ismail.ustun@iste.edu.tr, ozkan.kose@iste.edu.tr, huseyin.yagli@iste.edu.tr, ali.koc@iste.edu.tr, nadil.ozturk@iste.edu.tr, htutumlu@firat.edu.tr, cuma.karakus@iste.edu.tr 1,2,3,4,5,7İskenderun Teknik üniversitesi, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü, İskenderun/Türkiye 6Fırat Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makine Bölümü, Elazığ/Türkiye

Özet
Yenilenebilir enerji kaynakları arasında en önemlilerinden birisi olan güneş enerjisi sürdürülebilirlik ve temiz enerji olması bakımından buharlı elektrik üretim yöntemlerine göre büyük bir üstünlüğü vardır. Türkiye’de fosil kaynakların kıt olduğu ve büyük oranda ithal edilmesi ekonomiye büyük bir yük olması nedeniyle güneş enerjisi ülkemiz için vazgeçilmez enerji kaynaklarından bir tanesidir. Güneş teknolojilerinin bölgelere uygulanabilirliği için güneş potansiyelinin yıllarca takip edilmesi ve alınan verilerin kayıt altına alınarak muhafaza edilmesi gerekmektedir. Bu, gelişen ülkeler için yüksek yatırım maliyeti ve yeterli kalifiyede insan yetiştirme hususunda sıkıntılar yaşanabileceği için bölgelere özel olarak güneş radyasyon modellerinin geliştirilmesi büyük bir önem göstermektedir.

Bu çalışmada, Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden İskenderun bölgesi için 17370’nolu istasyonda alınan sekiz yıllık güneşlenme süresi ve güneş radyasyon miktarı verileri göz önüne alınarak literatürdeki mevcut olan ve yaygın olarak kullanılan on altı adet regresyon modelleri ile yatay düzleme düşen aylık ortalama günlük radyasyon miktarının tahmin edilmesi ve karşılaştırılması yapılmıştır. Sonuç olarak modeller arasında Lewis tarafından ortaya atılan modelin Isparta bölgesi için uyarlanmış hali Model 5 

🔍

İskenderun bölgesi için en iyi regresyon model olduğu bulunmuştur. İstatistiksel olarak tahmin performansının değerlendirmesinde kullanılan MBE (-0.4802 Mj/m2), MPE (%) (-1.489871), RMSE (0.905852 Mj/m2) ve t-değeri (2.0734489) değerleri ile iyi sonuçlar almıştır. İskenderun Bölgesi için aylık ortalama günlük radyasyon miktarının tahmininin hesaplanmasında bu model iyi performansı ile önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Güneş radyasyonu, Yenilenebilir enerji, Güneş radyasyon modelleri, İskenderun Bölgesi

1.GİRİŞ
Ülkelerin gelişmesinde en önemli faktörlerden olan enerji yaşamın sürdürülebilmesi için paha biçilemezdir. Endüstrideki devrim sonrası çok kısa zaman içerisinde teknolojinin daha hızlı bir şekilde gelişmesiyle daha önce hiç görülmemiş ölçekte enerji ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu enerji ihtiyacını karşılamak için fosil yakıtlar ve türevleri yoğun olarak kullanılmaktadır. Enerji üretiminin büyük bir kısmını oluşturan fosil yakıt kullanımından dolayı CO2 SOx ve NOx gibi sera etkisi olan gazların salınımı giderek artmaktadır. Bu artışlar, insan sağlığını olumsuz etkilemesi, doğal yaşam döngüsüne ve çevreye zarar vermekle birlikte günümüzde fenomen olan küresel ısınmaya neden olmaktadır. Bunun yanı sıra, her geçen gün gelişmekte olan ülkemizde enerji ihtiyacı da endüstrileşmeyle birlikte giderek artmaktadır.
Türkiye enerji sektöründeki petrol ve doğal gaz ihtiyacının sadece % 24.8 yerli imkanlarla karşılarken %75.2’ sini dışarıdan ithal etmektedir [1]. Bu büyük orandaki enerji ithal olan ihtiyacını karşılayabilmek için başta güneş enerjisi olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarına yeterli altyapı ve yatırımlarla enerjide çeşitlendirmeye gidilebilir.

Türkiye’nin 2016 yılındaki elektrik üretiminin %32.1’i doğal gazdan, %33.9’u kömürden, %24.7’si barajlardan, %5.7’si rüzgardan, %1.8’i jeotermalden ve %1.8’ide diğer kaynaklardan sağlanmaktadır [2]. Bu oranlara bakıldığında Türkiye’nin güneş enerjisi potansiyelini kullanma konusunda yeterli düzeylere ulaşamadığı açıkça görülmektedir. Türkiye’deki güneş enerjisinden elektrik üretimi potansiyeli yeterli oranlarda olmamasına rağmen, güneş kolektörleriyle su ısıtmada yaklaşık 811.000 TEP’le kayda değer bir kullanım mevcut dünyada Çin’den sonra ikinci sırada yer almaktadır [2].

Gücünün ana kaynağını güneşten alan güneş sistemlerinin yanı sıra rüzgâr çiftlikleri [3], hidroelektrik santraller [4-5], biyogaz yakıtlı güç üretim tesisleri [6] ve hidrojen tesisleri [7] de yenilenebilir enerji sistemleri arasında yer almaktadır. Bunlara ek olarak son zamanlarda giderek çalışmaların arttığını gördüğümüz alanlardan olan hibrit sistemler de yenilenebilir enerji alanında oldukça önemli bir yer almıştır. Tipik solar hidrojen sistemleri, Pv panelleri ile birlikte hibrit sistem oluşturarak, direk elektrik üretimi yapılmasına ek olarak fazla olan enerjinin hidrojen enerjisi olarak depolanabilmesine olanak sağlamaktadır [8].

Güneş enerjisinin kullanıldığı güç sistemlerinin bölgelerde kurulmasından önce o bölgenin güneş potansiyeline bakılması ve kullanımının uygun olup olmadığına karar verilmesi gereklidir. Bölgelerin tespitinin yapılmasında meteorolojide sürekli olarak veri kaydedilmesi her ne kadar en iyi sonuç verse de dünya üzerindeki tüm noktalarda güneş potansiyelinin düzenli olarak ölçülüp kaydedilmesi mümkün değildir. Bu nedenle dünya üzerinde farklı bölge ve alanlardaki güneş potansiyelinin hesaplanması için çok sayıda model geliştirilmiş olup belirli alanların güneş potansiyelinin hesabı mümkün hale gelmiştir. Bu modeller kullanılarak elde edilen veriler sayesinde bölgede hızlı bir şekilde güneş enerji teknolojilerinin gelişmesine, kurulmasına ve yenilenebilir enerjinin kullanımının arttırılmasına olanak sağlanabilecektir.
Assi ve Jama (2010) Birleşik Arap Emirlikleri’nde bulunan Abu Dabi ve Al Ayn şehirleri için literatürdeki altı farklı regresyon modelleri kullanarak bölgeye en uygun modelin belirlenmesi üzerine çalışmışlardır. Çalışma sonucunda Angtrom-Prescott modelinin Abu Dabi için en iyi tahmin modellerinden biri olabileceğini ve kübik olan modelin düşük MAPE, MBE, MABE ve RMSE sayıları verdiğini hesaplamışlardır [9]. Saliva ve Chavula (2012) Angstrom tip regresyon eşitliğindeki bölgelere ait deneysel verilerden elde edilen katsayıları bulmak için bölgeye ait altı farklı meteoroloji istasyonundaki 1991-1995 yılları arasındaki meteorolojik verilerden yararlanmışlardır. Eşitlikteki katsayıların 0.63 ile 0.90 arasında değiştiğini belirlemişlerdir [10]. Namrata ve Sharma (2012) Hindistan’ın Jharkhand eyaletinin başkenti olan Ranchi için 2007-2008 yılları arasındaki ölçülen verilerle aylık ortalama günlük radyasyon miktarının değişik tipteki regresyon eşitlikleriyle istatistiksel hata metotları yardımıyla kıyaslanması yaparak bölgeye uygun olan modelin ve yeni bir modelin bulunmasını çalışmıştır. Bu çalışmada Angstrom modelinin uyarlanmış olan hali = 0.279+0.399  (t-değeri 0.03, r değeri 0.99 ve MPE (%) (0.50) ile en iyi performansı gösterdiğini belirtmiş ve Glover and Mc Clulloch (1988) modeli hariç diğer modellerin bölgenin aylık ortalama güneş radyasyon miktarının ölçülmesinde kabul edilebilir hata oranlarıyla uyumlu olduğunu belirtmişlerdir [11]. Yanıktepe ve Genç (2015) yatay düzleme düşen Güneş radyasyonunu ölçmek için Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Enerji sistemleri bölümünde ölçüm cihazını 20 m yüksekliğe kurarak 1 Eylül 2012’den 31 Ağustos 2014’e kadar veri toplamışlardır. Ayrıca, ölçülen değerler ile literatürdeki sekiz farklı güneş radyasyon tahmin modelinin istatistiksel hata oranlarının kıyaslanmasını yapmışlardır [8]. Tüm bu çalışmalar ile dünyada farklı ülkelerin belirli bölgeleri için güneş enerjisi potansiyelinin belirlenmesi için kullanılabilecek optimum modeller belirlenmiş ise de bu çalışmalar Türkiye’nin güneş enerjisi bakımından zengin bölgelerinin sadece birkaçı için yapılmıştır. Bu çalışmanın önemi güneş enerji potansiyeli için en iyi istatistik modelin belirlenmesi hususunda ilk defa İskenderun için özel bir çalışma yapılmış olup İskenderun başta olmak üzere Hatay bölgesinde güneş teknolojilerinin kurulması için ön ayak olması düşünülmüştür.

Bu çalışmada İskenderun bölgesinde bir noktada meteoroloji tarafından yapılan ölçünler baz alınarak bu bölge için en uygun modelin seçilmesi üzerine hesaplamalar yapılmıştır. Hesaplamalar kapsamında İskenderun bölgesi için toplamda literatürde mevcut 16 farklı model kullanılmış ve bu modellerden elde edilen sonuçlar mevcut ölçümler ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca, bölgeler için kullanılan modellerden elde edilen sonuçlar kullanılarak yapılan hesaplamaların hata oranları belirlenmiş ve İskenderun bölgesi için en iyi sonuç veren denklemin tespitine çalışılmıştır.

2. METARYAL VE METOT
2.1 İskenderun Bölgesi
İskenderun 36.58° enlem, 36.17° boylam ve 4 metre rakımda olup Türkiye’nin güneyindedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ise ılık ve yağmurlu geçmektedir. İskenderun’ un konumu Şekil 1’de görülmektedir. Şekil incelendiğinde İskenderun yıl boyunca kayda değer miktarda güneş ışınımı alan ve Akdeniz’e sahili olan bir konumdadır. Güneş enerjisi potansiyeli [10] yıllık ortalama aylık 4.19 KWh/m2-gün ve yıllık ortalama aylık 8.04 saat ile Türkiye’de güneş ışınımının yüksek olduğu yerlerden biridir. Aşağıdaki Şekil 1’e bakıldığında İskenderun bölgesi daire şekline alınmıştır. Bu şekil incelendiğinde turuncu tondaki bölgelerin yüksek miktarda güneş ışınımı aldığını, sarı tonlu bölgelerin iyi derecede güneş ışınımı aldığını ve mavi tonlu bölgelerin ise daha düşük miktarda güneş ışınımı aldığını göstermektedir.


🔍2.2. Güneş Işınımı Denklemleri
Aylık ortalama günlük atmosfere düşen radyasyon miktarının (Ho) hesaplanmasında [13],
🔍
denkleminden yararlanılmıştır. Burada Ho atmosfer dışarısındaki birim yatay düzleme anlık gelen ışınım miktarını sembol etmektedir. Atmosfer dışındaki güneş ışınımına dik düzleme gelen güneş radyasyonu;
🔍
eşitliği kullanılarak hesaplanmaktadır. Burada GSC güneş sabitidir (1367 W/m2) ve atmosfer dışında (uzayda) güneş ışınımına dik birim alana tüm dalga boylarında anlık güneş ışınımını, ‘n’ ise Bir Ocaktan itibaren gün sayısını ifade etmektedir. Deklinasyon açısı,
🔍

ile ifade edilmektedir. Güneş batış açısının hesaplanmasında,

🔍
formülünden yararlanılmıştır. Gün uzunluğu,

🔍
denklemi ile hesaplanmakta olup burada ‘Ø’ enlem açısını ifade etmektedir ve -90 ile +90 arasında değişmektedir (kuzey pozitif).

Güneşlenme süresi temelli modeller Çizelge 1’de verilmektedir. Çizelge incelendiğinde İskenderun bölgesinin güneş enerjisi potansiyelinin hesaplanmasında ve bölge için en iyi istatistiksel modelin belirlenmesinde güneşlenme süresi temelli on altı adet farklı model kullanılmıştır.

🔍

2.3. İstatistiksel Analiz
Yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin kontrolü ve doğruluğa yakınlığını incelemek üzere literatürde bir takım istatiksel analiz denklemleri kullanılmaktadır [23-24].
Bu denklemlerden Ortalama Sapma Hatası (MBE),

🔍
eşitliği ile ifade edilmektedir. Bu bağıntı, ölçülen ve hesaplanan değerler arasındaki gerçek sapmanın belirlenmesini sağlayarak uzun vadeli performansı hakkında bilgi vermektedir. İdeal değer olarak sıfıra yakın olan değer kabul edilir. Ortalama yüzde hatanın (MPE) hesaplanmasında

🔍
denkleminden yararlanılmaktadır. Bu denklem, ölçülen ve hesaplanan değerler arasındaki ortalama sapma miktarının hesaplanmasını sağlamaktadır. Burada ‘’ ölçülen ve hesaplanan değerlerin sayısıdır. Ortalama karekök hata (RMSE),

🔍
ile ifade edilir. Bu denklem hesaplanan ve ölçülen değerlerin kısa süreli performansı hakkında bilgi verirken sonuçları daima pozitif değerli olmaktadır. RMSE değerinin mümkün olduğu kadar sıfıra yakın olduğu model bölgeye en uyumlu modeli ifade etmektedir.

🔍

Ayrıca, t hata değeri iki modelin ortalamasını hesaba katarak daha kapsamlı bir hata ölçüm modeli olmaktadır. Burada, t değeri ne kadar küçükse, o kadar performanslı olduğunu belirtmektedir.

3. ARAŞTIRMA BULGULARI
Çalışma kapsamında literatürde sıkça kullanılmakta olan on altı farklı model kullanılarak yatay düzleme düşen aylık ortalama güneş ışınım değeri (H) hesaplanmıştır. Elde edilen güneş ışınım (H) değerlerinin bazı modeller içinde birbirine olan yakınlığını göz önünde bulundurarak tüm modeller dörderli gruplar halinde ayrı ayrı grafiklerle işlenerek meteoroloji verileriyle kıyaslanmıştır. Kıyaslama neticesinde meteoroloji verilerine en yakın hesaplanan değerler en iyi performans veren model olarak belirlenmiştir. Daha sonra bu kıyaslama istatistiksel sapma hesapları ile doğrulamıştır.

İskenderun bölgesi için Model 1, 2, 3 ve 4’den elde edilen yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) aylara göre değişiminin meteoroloji verileri ile kıyaslanması Şekil 2’de verilmiştir. Şekil incelendiğinde, yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) Mart, Nisan, Ekim ve Kasım aylarında Model 4, geri kalan sekiz ay boyunca ise Model 1 en iyi performansı göstermektedir.

🔍

🔍

🔍

🔍

İskenderun bölgesi için Model 5, 6, 7 ve 8’den elde edilen yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) aylara göre değişiminin meteoroloji verileri ile kıyaslanması Şekil 3’de verilmiştir. Yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) tespitinde Ocak, Haziran, Temmuz ve Aralık aylarında Model 6, geriye kalan sekiz ay boyunca ise Model 5 en iyi performansı göstermektedir.

İskenderun bölgesi için Model 9, 10, 11 ve 12’den elde edilen yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) aylara göre değişiminin meteoroloji verileri ile kıyaslanması Şekil 4’de verilmiştir. Yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) tespitinde Model 12 en iyi performansı göstermiş olmasına rağmen meteorolojik verilerle karşılaştırıldığında diğer gruptaki modellere göre daha kötü bir performans görülmüştür.

İskenderun bölgesi için Model 13, 14, 15 ve 16’dan elde edilen yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) aylara göre değişiminin meteoroloji verileri ile kıyaslanması Şekil 5’de verilmiştir. Yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) tespitinde Şubat, Mart ve Aralık aylarında Model 13, geriye kalan dokuz ay boyunca ise Model 15 en iyi performansı göstermektedir.

🔍

🔍

🔍

🔍

On altı modelden elde edilen yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) kış ayları için aylık sapma miktarı Şekil 6’da gösterilmiştir. Bu sapma miktarı sırasıyla olmak üzere hesaplanan ve ölçülen radyasyon miktarlarının farklarıyla hesaplanmıştır. Şekil incelendiğinde hem Aralık ayında (0.215207 Mj/m2) hem de Ocak ayında (0.286586 Mj/m2) ile Model 1, Şubat ayında ise (-0.452561 Mj/m2) ile Model 6 en düşük sapma miktarlarıyla en iyi performansı göstermişlerdir.

On altı modelden elde edilen yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) ilk bahar ayları için aylık sapma miktarı Şekil 7’de gösterilmiştir. Şekil incelendiğinde Model 4, Mart (-0,323272 Mj/m2) ve Nisan aylarında (0.875757 Mj/m2), Model 15 ise Mayıs ayında (-0.188884 Mj/m2) değeri ile en düşük sapma miktarlarıyla en iyi performansı göstermişlerdir.

On altı modelden elde edilen yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) ilk bahar ayları için aylık sapma miktarı Şekil 8’de gösterilmiştir. Şekil incelendiğinde Model 15, Haziran ayında (-0.487372 Mj/j2) ve Temmuz ayında (0.370875 Mj/m2), Model 5 ise Ağustos ayında (-0,531267 Mj/m2) değeri ile en düşük sapma miktarlarıyla en iyi performansı göstermişlerdir.
On altı modelden elde edilen yatay düzleme düşen güneş ışınım değerlerinin (H) son bahar ayları için aylık sapma miktarı Şekil 9’da gösterilmiştir. Şekil incelendiğinde Model 15, Eylül ayında (-0.214920 Mj/m2), Model 5 ise Ekim ayında (0.010321Mj/m2) ve Kasım ayında (0.03792 Mj/m2) değerleri ile en düşük sapma miktarlarıyla en iyi performansı göstermişlerdir.

Modellerin istatistiksel olarak hata oranlarının belirlenebilmesi için yapılan MBE, MPE (%), RMSE ve t-değeri hata oranları güneş radyasyon hesabında literatürde ve hesaplamalarda sıklıkla kullanılmaktadır. Seçilmiş olan on altı modelin performans analizi istatistiksel hata oranları kullanılarak belirlenmiş olup modellerin istatistiksel hata oranları Çizelge 2 verilmiştir.


Çizelge incelendiğinde MBE analizinde on altı model içinde en iyi performans, -0.4802 Mj/m2 değeri ile Model 5’de görülürken Model 15, 0.705561 Mj/m2 değeriyle ikinci sırada yer almaktadır. MBE istatistiksel hata analizinde en kötü performansı 4.725052 Mj/m2 değeriyle göstermiştir.

MPE (%) için yapılan hesaplamalarda en iyi performansı Model 5, -1.489871 değeriyle olur iken Model 4, 2.275949 değeriyle takip etmektedir. MPE (%) için yapılan istatistiksel hata analizinde en kötü performansı ise 36.120522 değeriyle Model 16 almıştır.

RMSE için yapılan değerlendirmelerde Model 5, 0.905852 Mj/m2 değeriyle en iyi sonucu gösterirken Model 15, 0.964417 Mj/m2 değeriyle onu takip etmiştir. RMSE için yapılan istatistiksel hata analizinde en kötü performansı ise 4.909341 değeriyle Model 16 almıştır.

t-değeri hata istatistiğine bakıldığında ise Model 4, 1.74775 değeri ve Model 5, 2.0734489 değerleri ile en düşük hata oranlı değerleri almışlardır. Model 10 12.428311 ve Model 16 11.760893 değeriyle sırasıyla en kötü performansı göstermişlerdir.

🔍

4. SONUÇLAR VE ÖNERİLER
İstatistiksel hata eşitliklerinden elde edilen değerler ışığında hesaplamalarda kullanılan on altı farklı istatistiksel model arasında Model 5’in İskenderun için en iyi uygunlukta olduğunu Model 15’inde ikinci sırada geldiğini göstermektedir. 

Model 5 istatistiksel hata karşılaştırmaları sonucu toplamda en iyi model olmasına karşın bazı aylarda (Ocak ve Aralık ayında en iyi performansı Model 1, Mart ve Nisan ayında Model 4, Eylülde, Temmuz, Haziran ve Mayıs aylarında Model 15) ikinci ya da üçüncü planda kalmıştır. Sonuç olarak toplamda yatay düzleme düşen aylık ortalama güneş radyasyonu tahmininde en düşük hata oranlarıyla 🔍(MBE,RMSE,MPE,t-değeri) İskenderun bölgesi için Model 5 kullanımı önerilmektedir.
5. REFERANSLAR
[1] Energy policies of Iea countries Turkey 2016 Review.
[2] Enerji ve tabii kaynaklar bakanlığı 2016. (http://www.enerji.gov.tr)
[3] Ilkiliç, Cumali, and Hüseyin Aydin. “Wind power potential and usage in the coastal regions of Turkey.” Renewable and Sustainable Energy Reviews 44 (2015): 78-86.
[4] Dönmez, Aydın Hacı, Yakup Karakoyun, and Zehra Yumurtaci. “Electricity demand forecast of Turkey based on hydropower and windpower potential.” Energy Sources, Part B: Economics, Planning, and Policy 12.1 (2017): 85-90.
[5] Akpınar, Adem, Murat İhsan Kömürcü, and Murat Kankal. “Development of hydropower energy in Turkey: the case of Coruh river basin.” Renewable and Sustainable Energy Reviews 15.2 (2011): 1201-1209.
[6] Toklu, E. “Biomass energy potential and utilization in Turkey.” Renewable Energy 107 (2017): 235-244.
[7] Apak, Sudi, Erhan Atay, and Güngör Tuncer. “Renewable hydrogen energy and energy efficiency in Turkey in the 21st century.” International Journal of Hydrogen Energy 42.4 (2017): 2446-2452.
[8] Yaniktepe, Bulent, and Yasin Alperen Genc. “Establishing new model for predicting the global solar radiation on horizontal surface.” International Journal of Hydrogen Energy 40.44 (2015): 15278-15283.
[9] Assi, Ali, and Mohammed Jama. “Estimating global solar radiation on horizontal from sunshine hours in Abu Dhabi–UAE.” Advances in Energy Planning, Environmental Education and Renewable Energy Sources, 4th WSEAS international Conference on Renewable Energy Sources. 2010.
[10] Salima, Griffin, and Geoffrey MS Chavula. “Determining Angstrom constants for estimating solar radiation in Malawi.” International Journal of Geosciences 3.02 (2012): 391-397.
[11] Namrata, K., S. P. Sharma, and S. B. L. Saksena. “Comparison of Estimated Daily Global Solar Radiation using Different Empirical Models.” International journal of science and advances Technology 2.4 (2012): 132-137.
[12] http://www.yegm.gov.tr/MyCalculator/Default.aspx [Erişim tarihi:08.08.2017]
[13] Yiğit, A., & Atmaca, İ. (2010). Güneş enerjisi. Alfa-Aktüel.
[14] Külcü, Recep. “İsparta İli İçin Yeryüzüne Ulaşan Güneş Işınımının Modellenmesi.” SDU Journal of the Faculty of Agriculture/SDÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 10.1 (2015): 19-26.
[15] Kulcu, Suslu, Cihanalp, and Yilmaz, “Modelling of Global Solar Radiation on Horizontal Surfaces for Mersin City,” Journal of Clean Energy Technologies, vol. 5, no. 1, pp. 77–80, 2017.
[16] Menges, Ertekin, and Sonmete, “Evaluation of global solar radiation models for Konya, Turkey,” Energy Convers. Manag., vol. 47, no. 18–19, pp. 3149–3173, 2006.
[17] Ertekin, Can, and Osman Yaldiz. “Comparison of some existing models for estimating global solar radiation for Antalya (Turkey).” Energy Conversion and Management 41.4 (2000): 311-330.
[18] Toğrul, Inci Türk, and Hasan Toğrul. “Global solar radiation over Turkey: comparison of predicted and measured data.” Renewable Energy 25.1 (2002): 55-67.
[19] Abdo, T., and M. EL-Shimy. “Estimating the global solar radiation for solar energy projects–Egypt case study.” International Journal of Sustainable Energy 32.6 (2013): 682-712.
[20] Katiyar, A. K., and C. K. Pandey. “A review of solar radiation models—Part I.” Journal of Renewable Energy 2013 (2012).
[21] Y.A. Genç’’ Osmaniye İli İçin Yatay Düzeleme Gelen Güneş Radyasyon Tahmininde Yeni Model Geliştirilmesi,’’ Makine Mühendisliği Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
[22] M.A. Kallioğlu’’ Niğde İli İçin Yatay Düzleme Gelen Günlük Tüm, Yayılı ve Direkt Güneş Işınımını Hesaplama Modeli Geliştirilmesi’’, Makine Mühendisliği Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2014.
[23] Das, Amrita, Jin-ki Park, and Jong-hwa Park. “Estimation of available global solar radiation using sunshine duration over south Korea.” Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics 134 (2015): 22-29.
[24] Liu, Jiandong, et al. “Changes in the relationship between solar radiation and sunshine duration in large cities of China.” Energy 82 (2015): 589-600.