Enerji, Şalt, Enerji Kalitesi, Pano, Trafo, Kablo, Motor, Kesintisiz Güç Kaynağı, Topraklama, Aydınlatma, Test-Ölçüm, Elektrik Proje-Taahhüt, Elektronik, dergi

Motor Satın Alırken Yüksek Verimlilik Faktörünün Önemi ve Dikkat Edilecek Konular

Motor satın alırken verimlilik önemli bir faktördür. Bu yazının amacı, en verimli motoru en düşük fiyatla satın almanın yollarını sıralamaktır. Metin, aşağıdaki soruların yanıtlarını içermektedir.

1. Motor verimliliği neden önemlidir?

2. Yüksek verimli motor nedir?

3. Motorları karşılaştırırken hangi verimlilik değerleri dikkate alınmalıdır?

4. Ne zaman yüksek verimli bir motor alınmalıdır?

5. Yüksek verimli motor ne zaman tasarrufludur?

6. Yanmış bir motor sardırılmalı mı?

7. Motor verimliliğini yükseltme programına nasıl başlanmalı?

8. Motor fiyatları ve verimlilik değerlerini nasıl elde edilir?

1. Motor Verimliliği Neden Önemlidir?

Türkiye’de kullanılan elektrik enerjisinin yaklaşık yüzde 40’ı elektrik motorları tarafından tüketilmektedir. Elektrik motorlarının verimliliğini artırmak; enerji tasarrufu sağlar, işletim giderlerini düşürür ve Türkiye’nin prodüktivitesini artırır. Enerji verimliliği, yeni bir motor alırken veya mevcut motoru sardırırken en temel faktörlerden biri olmalıdır. Örneğin; 0.17 TL/kWh’lık bir elektrik birim fiyatı ile 15 kW’lık günde 10 saat çalışan bir motorun yılda 7 bin 650 TL’lik bir elektrik tüketimi vardır. Bu, motorun kendi fiyatının yaklaşık 10 katı kadardır.

2. Yüksek Verimli Motor Nedir?

Motor verimliliği demek; motorun mekanik çıkışındaki gücün, çekilen elektriksel güce oranıdır. İyileştirilmiş tasarım, kaliteli malzeme ve iyileştirilmiş üretim teknikleri sayesinde üretilen yüksek verimli elektrik motorları, standart motorlara göre harcanan her birim elektrikten daha fazla mekanik güç üretir. Yüksek verimli motorların başka faydaları da bulunmaktadır. Yüksek verimli motorlar, daha iyi üretim teknikleri ile imal edildikleri ve daha kaliteli malzemeler kullanıldığı için genelde daha yüksek servis faktörüne, daha uzun izolasyon ve rulman ömrüne, daha düşük ısı emisyonuna, daha az titreşime sahiptir. Bunlar da motorun güvenirliğini artırıcı unsurlardır.

3. Motorları Karşılaştırırken Hangi Verimlilik Değerleri Dikkate Alınmalıdır?

Motorların verimliliğini karşılaştırırken nominal verimlilik değerlerini dikkate almak en doğru sonucu verir.

4. Ne Zaman Yüksek Verimli Bir Motor Alınmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda yüksek verimli motor almak söz konusu olmalıdır;

• Her türlü yeni kurulumlar için

• Kompresör, HVAC ekipmanları, ve pompa alımlarında

• Proseslerde ve ekipmanlarda büyük çaplı yenilemeler yapıldığında

• Eski standart verimlilikte motorlar yandığında

• Yeterinden fazla güçte ve olduğundan az yüklenen motorlarda

• Önleyici bakım ve enerji tasarruf programları çerçevesinde

Yüksek verimli bir motorun yaptığı tasarruf, her spesifik durum için birkaç faktöre bağlıdır. Bunlar; motor fiyatı, verimlilik oranı, yıllık kullanım süresi, enerji fiyatları, montaj süresi, firmanın geri ödeme kriterleri ve firmanızın kaynak aktarabilme kapasitesidir. Satıl alacak firmanın motor değiştirme maliyetinin bir kısmını karşılayıp karşılayamayacağının kontrol edilmesi gerekir. 5. sorumuzun amacı yüksek verimli motorların tasarruf oranları konusunda bilgi vermektedir.

5. Yüksek Verimli Bir Motor Ne Zaman Tasarrufludur?

Yüksek verimli bir motorun fiyat farkı, genellikle kısa bir süre içerisinde enerji tasarrufu olarak geri ödenmektedir. Tablo 2’de bazı motorların yıllık tasarruf miktarları belirtilmiştir.

Geri ödeme süresinde daha kesin sonuçlar almak için motor üreticilerinin yapmış olduğu ve motor fiyatlarını da içeren tablolara bakmak daha doğru olur. Yıllık enerji tasarrufunu hesaplamak için aşağıdaki formül kullanılabilir.

Tasarruf = güç x Y x saat x M x ( 100/Vst – 100/Vyv)

Güç: Motor gücü (kW olarak)

Y: Yük oranı (yüzde olarak)

Saat: Yıllık çalışma saati

M: Elektrik birim maliyeti (TL/kWh olarak)

Vst: Standart motorun verimliliği (yüzde olarak)

Vyv: Yüksek verimli (EFF1) motorun verimliliği (yüzde olarak)

6. Yanmış bir Motor Sardırmalı Mı?

Yanmış motorları sardırılmak yerine yüksek verimli motorlarla değiştirilmesi genellikle enerji tasarrufu sağlar ve güvenirliği artırır. 30 kW’ın üzerindeki sarılan motorlarda genellikle verimlilik 1 puan 30 kW’ın altındakilerde de 2 puan düşer. Genellikle 30 kW’ın altındaki motorları sardırmak yerine yenisiyle değiştirmek daha tasarrufludur.

7. Motor Verimliliği Yükseltme Programına Nasıl Başlanmalı?

Kullanıcı, motorlarının envanterini çıkarmalıdır. Motorların etiket bilgileri toplanmalı ve buna sahadaki ölçümleri (gerilim, akım, güç faktörü, çalışma hızı) eklenmelidir. Tipik seçim kriterleri şunlardır:

– EFF2 veya EFF 3 motorlar

– Özel olmayan motorlar

– 1.1 – 90 kW arası motorlar

– En az yıllık 2 bin saat çalışan motorlar

– Sabit güçte çalışan motorlar

– Eski ve sarılmış motorlar

– Kolayca sökülebilecek motorlar

– Etiketi okunabilen motorlar

Bu bilgilerden sonra motorlar, aşağıdaki kriterlere göre sınıflandırılmalıdır;

a. Derhal değiştirilecekler: Bunlar sürekli çalışan motorlardır (yıllık 8 bin saat civarı). Değiştirilmeleri çok tasarruf sağlar.

b. Bozulunca değiştirilecekler: Bu motorlar için motor satıcıları ile görüşülüp bu güçteki EFF1 tipi motorun temin süresi araştırılmalı ve yedeklenmelidir.

c. Mevcut durumda kalmasında sakınca olmayanlar: Bunlar genellikle yıllık bin saatten az çalışan motorlardır.

8. Motor fiyatları ve verimlilik değerlerini nasıl elde edilir?

Empo AŞ, Türk ve yabancı çeşitli motor üreticilerinin ürünlerini satmaktadır. Bu motorlarla ilgili fiyat ve diğer tüm teknik bilgiler, firmanın elemanlarından temin edilebilir. Ayrıca Empo’nun internet sitesinden her türlü teknik bilgiye ve EFF1 – EFF2 motor karşılaştırmalarına ulaşmak mümkündür.

Kaynaklar

Motor Challenge Program

EuroDEEM

SEEEM